เชียงรายมีเด็กและเยาวชนกว่าสองหมื่นคนที่หลุดออกจากระบบการศึกษา มีเด็กชาติพันธุ์ที่ถูกลืม มีคนรุ่นใหม่ที่พร้อมจะเปลี่ยนแปลง แต่ขาดพื้นที่และโอกาสที่จะลงมือทำ
ขณะเดียวกัน เชียงรายก็มีเยาวชนที่รวมตัวกันเองโดยไม่รอให้ผู้ใหญ่จัดให้ มีองค์กรที่ทำงานด้านเด็กมากกว่าที่เราคิด และมีพลังที่รอการเชื่อมต่อ
การประชุมครั้งนี้ตั้งคำถามว่า เราจะสร้างเชียงรายที่เด็กทุกคนมีที่ยืน มีโอกาส และมีเสียงในการกำหนดอนาคตของตัวเองได้อย่างไร
เด็ก เยาวชน
คนรุ่นใหม่ เชียงราย
สรุปเนื้อหาการประชุมแลกเปลี่ยน · (ร่าง) แนวทางการขับเคลื่อนจังหวัด
อินโฟกราฟิกสรุปประเด็นสำคัญจากการประชุมเชิงปฏิบัติการ เชียงรายล้านนาแห่งความสุข
สถานการณ์ในปัจจุบัน
ภาพรวมสถานการณ์เด็กและเยาวชนเชียงราย — ความหลากหลาย ความเหลื่อมล้ำ และความเปลี่ยนแปลง
- การรวมตัวของเด็กเยาวชนทั่วจังหวัดกว่า 2,000 คน
- เด็ก เยาวชน คนรุ่นใหม่ให้ความร่วมมือและสนใจมากขึ้น
- เกิดการรวมตัวแบบอิสระ — ไม่รอให้ผู้ใหญ่จัดให้
- มีองค์กรที่ทำงานด้านเด็กหลากหลาย และเครือข่ายเข้มแข็ง
- การสนับสนุนงบประมาณ 3 ปี จาก อบจ.เชียงราย
- สภาเยาวชน อบจ. 4 ปีกับการพัฒนา — การศึกษา อาชีพ การมีส่วนร่วม
- ความสนใจของเด็กและผู้ใหญ่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง
- เข้าถึงโอกาสไม่เท่าเทียม — ทุนครอบครัว สังคม เศรษฐกิจต่างกัน
- เด็กหลุดจากระบบการศึกษา — ต้องทำงานในครอบครัว ไม่มีเงินเรียน
- บุหรี่ไฟฟ้าเข้าถึงได้ง่ายผ่านช่องทางออนไลน์
- โรคซึมเศร้าในเด็กเยาวชน — ขาดการแก้ไขที่เหมาะสม
- ขาดพื้นที่กลางในการทำงานด้านเด็ก (สถานที่ งบ บุคลากร)
- ระบบลูกรัก — เด็กกลุ่มเดิม ประเด็นเดิม เด็กที่มีปัญหาถูกมองข้าม
- นโยบายด้านเด็กไม่ยั่งยืน — งบประมาณไม่ต่อเนื่อง
- ขาดองค์กรวิเคราะห์ปัญหาด้านเด็กเยาวชนอย่างเป็นระบบ
- ท้องถิ่น (อบต./เทศบาล) ยังไม่สนับสนุนงบประมาณด้านเด็กจริงจัง
- ยังไม่มีการบูรณาการด้านเด็กที่เป็นรูปธรรม — ต่างคนต่างทำ
- ผู้นำท้องถิ่นต่างกัน ทำให้การพัฒนาเด็กไม่เท่าเทียมกันในแต่ละพื้นที่
ภาพรวมการขับเคลื่อนที่ผ่านมา
สิ่งที่ทำแล้ว บทเรียนที่ได้ และเครือข่ายที่สร้างมา
- กิจกรรมกีฬาพื้นบ้าน สร้างพื้นที่สร้างสรรค์ชุมชนซอยบ้านเรา (วาดรูป บอร์ดเกม)
- อบรมทำข้อมูลสถิติ ป้องกันอุบัติเหตุ สร้างอาชีพ
- สร้างพื้นที่ปลอดภัย ลดการเคลื่อนย้ายที่อยู่อาศัยในเด็กกลุ่มเปราะบาง
- สนับสนุนการรวมกลุ่ม “สภาเด็ก” ร่วมกับสภาวัฒนธรรม พระปกเกล้า อบจ.
- พัฒนาแกนนำระดับพื้นที่ 8 ปีต่อเนื่อง — แกนนำออกแบบกิจกรรมเองได้
- สสส. มัดปุ๊กเชียงราย — สุขภาวะ สิทธิเด็ก ยาเสพติดตามบริบทพื้นที่
- ปี 2553 ขยายสู่เครือข่ายเยาวชนระดับภาคและระดับประเทศ
บทเรียนสำคัญ: การพัฒนาแกนนำที่ต่อเนื่องหลายปีคือกุญแจสำคัญ เมื่อเยาวชนมีทักษะพอ พวกเขาสามารถ ออกแบบและขับเคลื่อนกิจกรรมในพื้นที่ได้เอง โดยไม่ต้องรอผู้ใหญ่ — นี่คือโมเดลที่ควรขยายผลทั่วจังหวัด
เป้าหมาย — อยากเห็น / อยากไปให้ถึง
สร้างพื้นที่ สร้างโอกาส สร้างคนรุ่นใหม่ที่เป็นกลไกขับเคลื่อนเชียงราย
- มีพื้นที่กลางของเด็ก เยาวชน คนรุ่นใหม่ที่เปิดกว้างและครอบคลุมทุกกลุ่ม
- เกิดคณะกรรมการประสานงานด้านเด็กระดับจังหวัด
- ม.ราชภัฏเชียงราย เปิดพื้นที่กลาง HAP สำหรับกิจกรรมเด็กเยาวชน
- เยาวชนเข้าถึงการศึกษาได้เท่าเทียม ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน
- ส่งเสริมอาชีพที่สอดคล้องวิถีชีวิตและตลาดออนไลน์ (จำหน่ายสินค้าชุมชน)
- สร้างรายได้ระหว่างเรียน — เด็กไม่ต้องเลือกระหว่างเรียนกับทำงาน
- การแนะแนวในโรงเรียนที่ตรงกับความถนัดรายบุคคล
- สนับสนุนต่อเนื่องตั้งแต่เด็กจนถึงอายุ 25 ปี เพื่อให้กลับมาพัฒนาบ้านเกิด
- เยาวชนมีส่วนร่วมในการจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อม ฝุ่นควัน สารพิษในแม่น้ำ
- สร้างความรู้เรื่องภัยพิบัติ — ก่อน ระหว่าง และหลังเกิดภัย
- พัฒนาจุดอพยพ จุดรวมชุมชน และระบบแจ้งเตือนภัยที่มีประสิทธิภาพ
- เกษตรทางเลือกในพื้นที่เสี่ยง พร้อมช่องทางการตลาด
- เยาวชนมีส่วนร่วมฟื้นฟูศิลปะวัฒนธรรมชุมชน — สืบสานและประยุกต์ให้ร่วมสมัย
- ปลูกฝังความรักและความภูมิใจในศิลปะวัฒนธรรมท้องถิ่นตั้งแต่วัยเด็ก
- ดึงจุดเด่นวัฒนธรรมชนเผ่า (ปฏิทินวัฒนธรรม) เชื่อมกับการท่องเที่ยว
- เยาวชนเป็นกลไกในการแก้ไขปัญหาของคนเชียงรายในทุกมิติ
- สร้างต้นแบบที่ดีให้เด็ก — ผู้ใหญ่แชร์กระบวนการคิด ประสบการณ์ดี ๆ
- ส่งเสริมการเฝ้าระวังและป้องกันเด็กกลุ่มเสี่ยงในสถานศึกษา
- “เด็กแว้น” — ต่อยอดทักษะซ่อมรถเป็นอาชีพที่มั่นคงได้จริง
ข้อเสนอต่อหน่วยงานระดับจังหวัด
อปท. · อำเภอ · จังหวัด | วาระจังหวัด · ยุทธศาสตร์จังหวัด
🗺 ระบบข้อมูลและการ Mapping
- Mapping องค์กรที่ทำงานด้านเด็กและเยาวชนทั่วจังหวัด — เรียนรู้ เข้าใจ เข้าถึง
- จัดทำระบบข้อมูลเด็กเยาวชนที่มีประสิทธิภาพ สำหรับวางแผนและตัดสินใจเชิงนโยบาย
- สร้างกลไกหรือคนกลางประสานงานระหว่างเด็กและผู้นำชุมชน
💰 งบประมาณและการสนับสนุน
- เปิดพื้นที่กลางให้เด็กเยาวชน คนรุ่นใหม่อย่างเป็นทางการ
- สนับสนุนงบประมาณกิจกรรมที่ต่อเนื่องและเพียงพอ
- บรรจุผู้แทนองค์กรเด็กเยาวชน 2 คน ใน กบจ. (คณะกรรมการบูรณาการจังหวัด)
- ยุทธศาสตร์การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน — เยาวชนมีส่วนร่วม พัฒนาจุดเด่นรายอำเภอ
🌿 เด็กกับภัยพิบัติและสิ่งแวดล้อม
- ยุทธศาสตร์จัดการปัญหาสิ่งแวดล้อมและภัยพิบัติ โดยมีเด็กเยาวชนเป็นส่วนหนึ่ง
- พัฒนาสื่อความรู้ภัยพิบัติในสื่อกระแสหลัก (ทีวี) ให้มากขึ้น
- พัฒนาผู้นำรุ่นใหม่ในพื้นที่ (กลุ่มหนุ่มสาว) — ถอดบทเรียนและขยายผล
- การท่องเที่ยวในพื้นที่ภัยพิบัติ — พลิกวิกฤตเป็นโอกาส ศูนย์เรียนรู้ภัยพิบัติ
- ความรู้เรื่องที่อยู่อาศัยในบริบทภัยพิบัติ รีสอร์ทกับการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ
ข้อเสนอระดับนโยบาย
กระทรวง ทบวง กรม และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- พัฒนาครูเดิมให้ดีขึ้น เพิ่มครูใหม่ที่มีคุณภาพและเพียงพอ
- รัฐส่งเสริมบุคลากรการศึกษาให้ตรงกับบริบทท้องถิ่น (หลักสูตรเฉพาะ)
- ส่งต่อข้อมูลให้ครูแนะแนว — สร้างรายได้ระหว่างเรียน ผลิตคนจากปฏิบัติจริง
- พรบ. กฎหมายดูแลสวัสดิการเด็กเยาวชน คนรุ่นใหม่ที่ครอบคลุมจริง
- ให้ความรู้ด้านกฎหมาย — ผู้ปกครองรับผิดชอบร่วมกรณีเด็กแต่งรถ
- ท้องถิ่นออกเทศบัญญัติจัดการปัญหาเด็กแว้น + เปิดเวทีอาชีพสำหรับกลุ่มเสี่ยง
- อบรมสร้างอาชีพให้เด็ก: ซ่อมรถ คาเฟ่ สื่อ(คลิป) ออร์แกไนเซอร์รุ่นเยาว์
กลไกการทำงานแต่ละประเด็น
ใครทำอยู่ เพียงพอหรือไม่ และควรเพิ่มเติมใคร
- สภาเยาวชน อบจ.เชียงราย — 18 อำเภอ 4 โซนพื้นที่
- สภาเด็กและเยาวชน จ.เชียงราย
- สภานิสิตนักศึกษา ราชภัฏ แม่ฟ้าหลวง ราชมงคลล้านนา (เพิ่มเติม)
- กระทรวงศึกษาธิการ · สพม. · สพฐ. · สกร.
- ท้องถิ่นจังหวัด / ส่วนส่งเสริมการศึกษาฯ อบจ.เชียงราย
- ม.เชียงใหม่ · ราชภัฏ · แม่ฟ้าหลวง · ราชมงคลล้านนา
- มัดปุ๊กเจียงฮาย / สมาคมสร้างสรรค์อนาคตเด็กและเยาวชน
- ศูนย์การศึกษาเพื่อลูกหญิง · ศูนย์เพื่อน้องหญิง (อ.เชียงของ)
- องค์กรเครือข่ายพัฒนาสิทธิเด็กและปกป้องเยาวชนภาคเหนือ
- โรงเล่น พิพิธพันธ์เล่นได้ · มูลนิธิ CCF · เครือข่ายออทิสติก Thailand
- สภาองค์กรชุมชนตำบล · กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบล
- หอการค้า · การท่องเที่ยว · สภาอุตสาหกรรม · สภาวัฒนธรรม
- กลไกผู้ปกครอง/ผู้ใหญ่ — คนในชุมชน (ท้องที่)
- กบจ. — บรรจุผู้แทนองค์กรเด็กเยาวชน 2 คน
ข้อสังเกต: กลไกมีจำนวนมากแต่ ขาดการบูรณาการและพื้นที่กลาง ที่ทำให้ทุกองค์กรเชื่อมกันได้จริง ข้อเสนอสำคัญที่สุดคือการผลักดันให้มี ผู้แทนเด็กเยาวชน 2 คนใน กบจ. เพื่อให้เสียงของคนรุ่นใหม่ ถูกบรรจุอยู่ในแผนพัฒนาจังหวัดอย่างเป็นทางการ
Leave a Reply