เชียงรายไม่ใช่แค่จังหวัดที่สวยงาม มันคือระบบนิเวศที่ยังมีชีวิต ผืนป่า 35 ดอย สายน้ำ 7 สาย และความหลากหลายทางชีวภาพที่หาได้ยากในโลก
แต่ทุกปี ไฟป่าเผาทำลายสิ่งที่สะสมมาหลายร้อยปี สารหนูปนเปื้อนแม่น้ำกก เกษตรเชิงเดี่ยวกัดกินพื้นที่ป่า และภัยพิบัติรูปแบบใหม่มาถึงก่อนที่ใครจะเตรียมตัวทัน
การประชุมครั้งนี้ตั้งใจจะเปลี่ยนวิธีคิดจากการ “ตั้งรับ” เป็น “ออกแบบ” — ออกแบบระบบนิเวศเมืองที่ชุมชนเป็นเจ้าของ และวางรากฐานให้เชียงรายยังคงเป็นดินแดนแห่งชีวิตสำหรับคนรุ่นหน้า
ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม
ภัยพิบัติ และเกษตรกรรมยั่งยืน เชียงราย
สรุปเนื้อหาการประชุมแลกเปลี่ยน · (ร่าง) แนวทางการขับเคลื่อนจังหวัด
อินโฟกราฟิกสรุปประเด็นสำคัญจากการประชุมเชิงปฏิบัติการ เชียงรายล้านนาแห่งความสุข
สถานการณ์ในปัจจุบัน
ทุนทางธรรมชาติและวัฒนธรรมที่ยิ่งใหญ่ กับวิกฤตที่เร่งด่วน
- เมืองแห่ง 7 สายน้ำ 35 ดอย 30 ชาติพันธุ์ — ความหลากหลายทางชีวภาพสูง
- แม่น้ำสำคัญ กก ลาว อิง โขง อุดมสมบูรณ์ด้านพันธุ์พืชและสัตว์
- ชุมชนกลุ่มเครือข่ายอนุรักษ์ป่าและแม่น้ำจำนวนมาก
- วิถีนิเวศวัฒนธรรม “คนกับป่า” สร้างความมั่นคงทางอาหาร สมุนไพร อากาศสะอาด
- ชุมชนสร้างคุณค่าและมูลค่าทางเศรษฐกิจ-สังคม-สิ่งแวดล้อมได้อย่างยั่งยืน
- ไฟป่าและฝุ่นพิษ PM2.5 — วิกฤตซ้ำทุกปี
- เกษตรเชิงเดี่ยวขยายตัว สะสมจนเกิดอุทกภัย น้ำท่วม น้ำป่าไหลหลาก
- Rain Bomb และสึนามิดินโคลน — ภัยพิบัติรูปแบบใหม่
- สารหนูปนเปื้อนแม่น้ำกกและแม่น้ำสายเกินมาตรฐาน
- พื้นที่ป่าเสื่อมโทรมอย่างรวดเร็ว — เหลือเพียง 32.42% ของพื้นที่จังหวัด
ปัญหาทั้งหมดต้องการการแก้ไข ป้องกัน และการจัดการเชิงบูรณาการ แบบมีส่วนร่วมในทุกระดับจากทุกภาคส่วนอย่างจริงจังและต่อเนื่อง — ไม่สามารถแก้ด้วยหน่วยงานใดหน่วยงานเดียว
เป้าหมาย — อยากเห็น / อยากไปให้ถึง
“เมืองแห่งอาหารเกษตรที่มั่นคง สู่เชียงรายแห่งความสุข สภาพแวดล้อมที่ดี เท่าทันภัยพิบัติ”
- น้ำสะอาด อากาศสะอาด อาหารปลอดภัย หลากหลายพืชพันธุ์ไร้สารพิษ
- เท่าทันภัยพิบัติในทุกรูปแบบ
- ฟื้นฟูเชียงรายสู่สังคมนิเวศ 7 สายน้ำ 35 ดอยแห่งนิเวศลุ่มน้ำโขง
- พื้นที่ป่าเพิ่มจาก 32% เป็น 40% ภายใน 10 ปี (2568–2577)
- ยุติปัญหาสารปนเปื้อนแม่น้ำกก สาย รวก โขง
- นำร่องเฝ้าระวังและฟื้นฟูแม่น้ำกก ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วม
ข้อเสนอต่อหน่วยงานระดับจังหวัด
วาระจังหวัด · ยุทธศาสตร์จังหวัด · อปท. · อำเภอ
🌿 ขยายพื้นที่สีเขียว — เป้าหมาย 40% ใน 10 ปี
- บูรณาการทุกภาคส่วนในการเสริม-สร้าง-ขยายพื้นที่เขียว ทั้งชนบทและในเมือง
- Eco Home — พื้นที่ป่าในบ้าน
- Eco Village — พื้นที่ป่าในชุมชน
- Eco Farm — พื้นที่ป่าในสวน ไร่ นา ในรูปวนเกษตร เกษตรผสมผสาน เกษตรอินทรีย์ โคกหนองนา
- Eco School — พื้นที่ป่าในโรงเรียน สวนพฤกษศาสตร์
- Eco Religious Places — พื้นที่ป่าในวัด โบสถ์ ศาสนสถาน
- Eco City — พื้นที่ป่าในเมือง
💧 ฟื้นฟูแม่น้ำและจัดการภัยพิบัติ
- นำร่องกระบวนการมีส่วนร่วมฟื้นฟูแม่น้ำกก — ชุมชนริมน้ำ โรงเรียน วัด เป็นแกนกลาง
- จัดทำ “ธรรมนูญแม่น้ำกก” ข้อตกลงร่วมของคนเชียงราย
- สร้างเขตอนุรักษ์พันธุ์ปลาชุมชนในแม่น้ำกก
ข้อเสนอระดับนโยบาย
กระทรวง ทบวง กรม และการจัดตั้งกองทุน
จัดตั้ง “กองทุนสีเขียวเชียงราย” เพื่อปลูกต้นไม้ สร้างป่าในพื้นที่ต่างๆ และป้องกันภัยพิบัติ โดยขอร้อยละ 0.5 จากภาษีสรรพสามิต 13 ประเภท ของเชียงรายที่รัฐบาลจัดเก็บส่งส่วนกลาง นำกลับคืนสู่การพัฒนาสิ่งแวดล้อมในจังหวัด
กลไกการขับเคลื่อน
กระบวนการจัดทำธรรมนูญแม่น้ำกกและธรรมนูญจังหวัดเชียงราย
กลุ่มเป้าหมายระยะสั้น: ชุมชน โรงเรียน วัด ริมน้ำกก/ลุ่มน้ำกก ใน ต.แม่ยาว / ห้วยชมภู / ดอยฮาง / ริมกก / ดงมหาวัน และบ้านแซว (อ.เชียงแสน)
กลุ่มเป้าหมายระยะยาว: ทุกตำบล ทุกอำเภอ ในจังหวัดเชียงราย และพื้นที่เชิงประเด็น 7 สายน้ำ 35 ดอย
- กลไกสภาองค์กรชุมชน
- กลไกและกระบวนการเฝ้าระวังสุขภาพของสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ
- กลไกองค์กรภาคประชาสังคมด้านสิ่งแวดล้อมและอนุรักษ์ทรัพยากรในพื้นที่
- กลไกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (เทศบาล/อบต.) และชุมชนท้องที่
- องค์กรภาคประชาสังคมสนับสนุนองค์กรชุมชน
- เด็กเยาวชนและโรงเรียนในพื้นที่ลุ่มน้ำกกและจังหวัดเชียงราย
- สภาองค์กรชุมชน
- อบจ. / เทศบาล / อบต.
- มหาวิทยาลัย 3 สถาบัน
- โรงเรียนและ รพสต.
- สำนักงานทรัพยากรป่าไม้ที่ 2 (เชียงราย)
- อุทยานแห่งชาติลำน้ำกก
- ประมงจังหวัดเชียงราย
- วัดและโบสถ์ในพื้นที่
- กองทุนฟื้นฟูและพัฒนาเกษตรกร
- สภาเกษตรกร จ.เชียงราย
- เครือข่ายพัฒนาเกษตรอินทรีย์เชียงราย
- สมพันธ์เกษตรกรรมยั่งยืนเชียงราย
- เครือข่าย SDGs PGS
- ไร่กำปอ (ชา/สมุนไพร)
- สมาคมสร้างสรรค์ชีวิตและสิ่งแวดล้อม (ACED)
- สมาคมแม่น้ำเพื่อชีวิต
- สภาลมหายใจ จ.เชียงราย
- ทสม. จังหวัดเชียงราย
- เครือข่ายคัดค้านเหมืองแร่หินธรรมจาริก
- มูลนิธิพัฒนาชุมชนและเขตภูเขา
- โรงเรียนน้ำของ
- สมาคมศิษย์เก่าจุฬาฯ เชียงราย
- สมาคมธรรมเกษตรวิถีเพื่อชีวิตและสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน
- มทร.ล้านนา เชียงราย
- 🏠 Eco Home — ป่าในบ้าน
- 🏘 Eco Village — ป่าในชุมชน
- 🌾 Eco Farm — ป่าในสวน-ไร่-นา
- 🏫 Eco School — ป่าในโรงเรียน
- ⛪ Eco Religious — ป่าในวัด-ศาสนสถาน
- 🏙 Eco City — ป่าในเมือง
Leave a Reply